Leuvense pioniers wijzen de weg: De opkomst van slimme energiegemeenschappen

Leuven is momenteel het toneel van een energetische revolutie die zich zowel boven- als ondergronds afspeelt. Via het ambitieuze E2-Cuties project transformeren de stad, de KU Leuven en energiecoöperatie ECoOB de manier waarop we wonen, verwarmen en energie delen. Wat begint in één straat of op één site, vormt de blauwdruk voor vele andere locaties.  

E2-Cuties: Krachten bundelen voor lokale energie 

De kern van de energietransitie ligt niet langer bij grote, centrale oplossingen, maar in de haarvaten van onze wijken. Het project E2-Cuties zet volop in op de vorming van lokale energiegemeenschappen. Dit concept gaat verder dan enkel zonnepanelen leggen; het gaat over het collectief beheren van warmte en elektriciteit. 

In een energiegemeenschap zijn burgers niet langer passieve consumenten, maar actieve deelnemers. Via coöperatief kapitaal investeren zij samen in grootschalige installaties — zoals geothermische boringen en collectieve warmtepompen — die voor een individuele bewoner onbetaalbaar zouden zijn. Het resultaat? Een rechtvaardig systeem waarbij de winst terugvloeit naar de buurt en de energiefactuur stabiel blijft. 

Twee gezichten van innovatie: De Boomgaard en de Meunierstraat 

Hoewel de filosofie achter E2-Cuties overal hetzelfde is, verschilt de praktische uitwerking naargelang de context. In Leuven zien we momenteel twee uitersten die elkaar perfect aanvullen: 

• De Boomgaard (Kessel-Lo): De Slimme Nieuwbouw Op deze zorgsite wordt vanaf de eerste steen gebouwd aan een 'energetische hub'. Met een hybride systeem van geothermie en buitenlucht, aangestuurd door een zelflerende MPC-regelaar, fungeert De Boomgaard als een modern laboratorium. Hier wordt bewezen dat nieuwbouwprojecten een overschot aan warmte kunnen genereren om de omliggende buurt te ondersteunen. 

• De Constantin Meunierstraat: De Klimaatstraat De uitdaging in de Meunierstraat is complexer: hoe maak je een bestaande, historische woonwijk fossielvrij? Hier ligt de focus op collectieve geothermie onder het wegdek. Door de straat te herontwikkelen tot een 'klimaatstraat' — met meer groen en waterinfiltratie — wordt de energietransitie gekoppeld aan een verhoogde levenskwaliteit voor de bewoners. 

Van Leuven naar de rest van Vlaanderen: kennis als exportproduct 

De projecten in Leuven zijn meer dan lokale successen; het zijn living labs. De data die de KU Leuven verzamelt over het slim spreiden van de warmtevraag en de ervaringen van ECoOB met burgerparticipatie, vormen een schat aan informatie. 

Mogelijkheid tot replicatie

De lessen die we hier trekken, zijn cruciaal voor de verdere uitrol in Vlaams-Brabant en daarbuiten: 

1. Standaardisatie: Door te experimenteren met verschillende technieken en financieringsmodellen (zoals de Call Groene Warmte), vormt E2-Cuties een inspiratie voor andere steden. 

2. Schaalbaarheid: Wat werkt in een Leuvense straat, kan ook worden toegepast in andere steden en gemeenten. 

   
   

De Boomgaard en de Meunierstraat bewijzen dat de technologie er is en dat het draagvlak groeit. De weg naar een klimaatneutraal Vlaanderen loopt via deze innovatieve buurtprojecten, waar warmte niet alleen wordt opgewekt, maar vooral wordt gedeeld.